"Ey Zeliha'nın gönlünü alıp onu perişan hale koyan. O senin yüzünden acze düştü de derdine derman olmadın; hasta bıraktın onu. Gönlünü kaptın ve geri vermedin. Geri versen ne olur; sen buna kadir değilmisin?"
"Ben onun gönlünü çelmedim de, çalmadım da. Ne onun bana gönül verdiğinden haberdarım, ne böyle bir kastım oldu. Onun gönlüyle bir işim yoktur benim."
O dostlar sonra Zeliha'ya sordular:
"Sözüne sadıksan, Yusuf senin gönlünü nasıl çalmıştı; dostoğru söyle bize . Yok eğer gönlün hala sendeyse ve Yusuf'tan gönül istiyorsan bu, naz yapıyorsun demektir."
Zeliha yeminle söyledi:
"Bedenimdeki her kıldan gönlüm habersiz. Neden ve nasıl aşık oldu, aşık olunca nereye gitti bilmiyorum."
Sonra o dostlar düşündüler:
"Gönül Yusuf'ta değil ama Zeliha'da da değil. Ne biri gönül almış, ne diğeri bir gönle sahip!.. Peki ama nasıl kayboldu bu gönül, nereye gitti? Bu bir sihir değilse nedir?.."
"Bir genç, mahallesinden bir kızı sevmişti. Sonra yolları ayrıldı ve genç gurbete gitmek zorunda kaldı. Aradan uzun yıllar geçti, içindeki aşktan zerre miktar eksilme olmadı. Geri dönebildiğinde sevgilisi ona sitem etmiş ve şöyle demişti.
- A gönlüme hükmeden!.. Bunca yıl geçti, yolunu gözledim. Ne bihaber, ne bir mektup?!... Meğer ne kadar vefasızmışsın?!...
Hakiki aşık başını yere eğdi, gözlerinden yaşlar boşandığı sırada cevap verdi:
- Ey Sevgili! Yüzünü görmek benim için uğruna ölünecek bir hasret iken, o şerefi postacıya mı bağışlasaydım?!..."
Söylesene kim demiş aşka vakit yok, destan diyeyim sana ;
Aşk ile! ... Başım gövdeden ayrılsın ; Aşk ile! ... Ah be yüreğim, depremlerin kayıp götürdüğü toprak yığınlarını avuçluyoruz bu gecede. Şimdi, boşlukları dolduracağız ; Aşk ile! ... Bütün ölüler dirilecek kefensiz ; Aşk ile! ... F i l i z n u r A t a l a n
…Nefis; “Sen onunlasın ama o başkalarıyla” der; “Sen kendini aldatıyorsun, bak sana yüz vermiyor, seni tersliyor bile; niye sana ait değil ki; sen yanıyorsun ama o bundan habersiz; sen onu böyle sonsuz severken o seni birazcık olsun seviyor mu?” diyerek âşığı dünyevi düzeye indirmeye çalışır… …Âşık, sevgiliden razıdır. Razı olmadığı tek şey, sevgiliden razı olmayan nefis halidir. Ve hâlâ nefsinden kurtulamayışıdır…
`Sufiya esma`da kalma gel, müsemma dersin al/ Bil müsemmadır heman talim-i esma`dan garaz`
tavsiyesi gereğince mühim olan 'ad' (lafız) değil, 'adlandırılan' (mana) olduğu için, Cenab-ı Hakk'ın hem aşık, hem maşuk, hem de aşk olduğu söylenip bu söz, kısaca,
`aşık oldu kendi kendi özüne/maşuk oldu kendisi kendisine`
şeklinde tefsir de edilmiştir.
Lakin Süleyman Çelebi başka bir cihete nazar edip Mevlid-i Nebi'de Cenab-ı Hakk'ın dilinden -aşkile- şöyle demekte hiçbir beis görmemiştir:
`Gel habibim sana aşık olmuşam/Cümle halkı sana bend kılmışam.`
Şu beyit de aynı metinden: -
`Ben sana aşık olıcak ey latif/Senün olmaz mı dü-alem ey şerif/ Zatıma mir'at idindüm zatını/ Bile yazdum adım ile adını.`
Bu vesileyle Mevlid metninin şarihi Hüseyin Vassaf Efendi'nin bir yorumunu aktaralım:
Aşk ifrat-ı mehabbetten zuhur eden bir halettir. Hakk'a ise ifrat isnad olunamaz. Şu halde aşık, 'ifrat ile sevici' demek olur.
Halbuki bu beyitte aşıklık Hakk'a isnad olunmuştur. Bu babda terettüb edecek suale cevaben:
`Hakk'a muhib denilir, aşık denilmez; zira sıfatullah itidal üzredir. Aşk, zatın sıfata nazarından doğar. Burada aşık tabiri, mehabbeti mutazammındır` denilebilir. (Mevlid Şerhi: Gülzar-ı Aşk, s. 531)
Cenab-ı Hakk'ın sıfatlarında 'itidal' arayanların aksine itidali kemal'de bulduğundan olsa gerek, Şeyh-i Ekber;
`Mehabbetin nihayeti aşktır. Mehabbet sıfat-ı amme`den, aşk ise sıfat-ı hassa'dandır`
Huda kıldı seni zatına mir'at ya Rasulellah O mir'attan göründü suret-i zat ya Rasulellah O mir'ata nazar kıldıkda Mevla hüsnünü gördü Beğendi aşık oldu sana bizzat ya Resullallah Ne diyelim, esma yerine müsemma'ya nazar edenler için aşk olsun!
